ای رفیق شفیق،
امروز بالاخره به آخرین نامه‌های مانده در صندوق الکترونیک رسیدم که فهرست کتاب‌های خریداری شده جیره کتاب در شهریور جزو آنها بود. نامه‌هایی که خواندنشان به دلیل سفرهای پیاپی کاری و دسترسی اندک به اینترنت به دیرتر واگذار شده بود. و در این فهرست کتاب، به جمله‌ای رسیدم: پشت دست داغ شده خریدار خوش ذوق کتاب‌های جیره‌کتاب برای خرید کتاب‌های بانوان نویسنده، به ویژه آنهایی که طرح جلدشان از اردشیر رستمی باشد.

احتمالا گم شده‌ام نوشته: سارا سالار ناشر: چشمه سال نشر: 1388 (چاپ دوم) قیمت: 2800 تومان تعداد صفحات: 143 صفحه شابك: 978-964-341-788-8

بخش اول جمله یعنی بانوان نویسنده مرا بی‌درنگ به یاد کتاب "رازی در کوچه‌ها" از فریبا وفی انداخت و بخش اردشیر رستمی مرا به یاد کتابی انداخت که نه نام و نه درون‌مایه آن در ذهنم مانده بود. فقط می‌دانستم که خانمی ایرانی آن را نوشته است و این کتاب نه هنگام خواندن چیزی را در من برانگیخت و نه هیچ‌گاه پس از خواندنش لحظه‌ای به آن اندیشیدم. برای نوشتن این نامه سری به کتاب‌هایم زدم و دیدم که نام آن "احتمالا گم شده‌ام" است. تنها چیزی که از این کتاب به یادم مانده این است که یاد بسیاری از دخترهای تهران افتادم. دخترانی که خود را خاص‌تر از آن می‌دانند که انسان دیگری درکشان کند. خاص‌تر از هر دختر دیگر، با مشکلاتی بسیار خاص و عمیق و پیچیده که وقتی از آنها باخبر می‌شوی می‌بینی که شباهت بسیاری به مشکلات همه دارد و نه خاص است، نه عمیق و نه پیچیده.

طرح‌های اردشیر رستمی هم زیبا است، اما یک دست با حال و هوا و خطوط و رنگ‌هایی که تکرار می‌شوند. نخستین تقویم او برایم خیلی دلپذیر بود. اما تقویم دوم اصلا مرا به پیشباز ماه‌های بعد فرا نخواند و سال بعد هم از مادر گرامی درخواست کردم تقویم او را برایم نفرستد. بنابراین با نگاهی به "احتمالا گم شده‌ام" دیدگاه خود را بسیار هم راستا با پشت دست داغ شده دوست عزیز می‌بینم.

رازی در كوچه‌ها نوشته: فریبا وفی ناشر: مركز سال نشر: 1388 (چاپ سوم) قیمت: 3200 تومان تعداد صفحات: 184 صفحه شابك: 978-964-305-678-0

اما آیا "رازی در کوچه‌ها" هم چنین بود؟ نویسنده این کتاب می‌خواست داستانی را تعریف کند و فضایی را به تصویر درآورد و دست کم من خواننده، بسیار زیاد به دنیای او راه یافتم. حس‌هایی که حس شده بود، دیده شده بود و بعد روشن و بی‌ادا روی کاغذ آمده بود. تصاویری که از نوشته‌ها به درون خواننده راه می‌یافت و بعد به روشنی دیده و حس می‌شد. شاید درون‌مایه کتاب برای گروهی از خوانندگان گیرا نباشد. اما کتاب ارزش خوانده شدن را دارد و بر من خواننده نمایشگر تا آنجا تاثیر گذاشت که به فکر اجرای نمایشی از متن افتادم.

یکی دیگر از کتاب‌های بانونوشتی که جیره‌کتاب برایم فرستاده بود "از شیطان آموخت و سوزاند" نام داشت. تاثیر این کتاب هم بر من به اندازه‌ای بود که چندین بار آرزو کردم گوشت‌کوبی دم دست داشتم تا بر سرم می‌کوبیدم و خود را از دست شخصیت کم‌هوش و خراب‌کار داستان خلاص می‌کردم، چون بدون شک کوبیدن آن روی سر شخصیتی که همیشه بدترین کار ممکن را انجام می‌داد نمی‌توانست تغییری در او ایجاد کند. این کتاب به تندی خوانده شد و ساعت‌های پر حرص و پرترحمی را برای من به وجود آورد. فکر می‌کنم توان فرخنده آقایی باعث شد که این زن همواره احساس شود، دنبال شود، ترحم برانگیزد، درک نشود و حرص درآورد.

بگذار به تجربه‌ای دیگر بپردازم. چندی پیش در سفری به وطن، دوستی همکار کتاب داستانک‌های فلسفی برتولت برشت را که نشر مشکی منتشر کرده بود به من هدیه داد. این کتاب زیبا با نام گیرایش بسیار خوشحالم کرد و بی‌درنگ به خواندن آن پرداختم. نمی‌دانم کتاب را دیده‌ای یا نه. به هر حال آغاز خواندن همانا و روانه شدن مورچه‌های ریز و درشت به رویت همان و هر بار که کتاب را ورق می‌زنی آنی فکر می‌کنی که باید به هوای باز بروی و مورچه‌ای را آزاد کنی و آن دوم یادت می‌افتد که خانه مورچه همان جا است. خلاصه این که طراحی این کتاب مثل بسیاری از کارهای دیگر ساعد مشکی گیرا است، اما امان از درون مایه، هوار از درون مایه و فغان از درون مایه! من که هیچ از قصه‌ها سر در نیاوردم. دست آخر پس از چندی کوشش نسخه‌ای از یکی از داستانک‌ها را به زبان فرانسه یافتم و دیدم که ناگویا بودن نه از نوشته که از ترجمه است. به روشنی داستانک فرانسوی هم از آلمانی برگردانده شده بود. اما فکر می‌کنم مترجم آن خواننده‌های خود را پرفهم‌تر پنداشته بود.

حدیث نفس نوشته: حسن كامشاد ناشر: نشر نی سال نشر: 1388 (چاپ دوم) قیمت: 5000 تومان تعداد صفحات: 328 صفحه شابك: 978-964-312-977-4

در کتاب بسیار دلنشین "حدیث نفس" نوشته حسن کامشاد که چندی پیش جیره‌کتاب برایم فرستاده بود نویسنده از ترجمه‌ای سراسر اشتباه از رساله دکترایش به دست دو دانشگاهی یاد می‌کند. این ترجمه به نام "نثر نوین فارسی" چنان باعث دگرگونی او می‌شود که پس از سالیان سال خود را وادار به ترجمه اثرش می‌کند. (جای شکرش باقی است که این بار ترجمه بد نتیجه‌ای خوش به بار می‌آورد)

و آخرین موردی که از آن یاد می‌کنم کتاب "برایم قصه بخوان" یا "برایم کتاب بخوان" نوشته برنارد اشلینک است که آن هم از دریافتی‌های جیره کتاب بود. متاسفانه این کتاب در ایران است و به همین دلیل از نام آن مطمئن نیستم و چرخش روی اینترنت هم کمکی به یافتن نام ترجمه نکرد. به هر حال وقتی این کتاب را به فارسی خواندم برایم دلنشین بود و یادم می‌آید که زمان بین آغاز و پایان خواندن طولانی نبود. چندی پیش در فرودگاه برای سرگرمی در پرواز کتابی خریدم و متوجه نشدم که نسخه انگلیسی همان کتاب فرستاده شده جیره‌کتاب است. جالب این که این بار هم کتاب را با میل بسیار تا پایان خواندم، هر چند که می‌دانستم پایان داستان چیست و کتاب از آن دست کتاب‌هایی است که ندانستن پایان آن اهمیت بسیاری دارد. اما این بار متوجه شدم که مثل بسیاری از داستان‌های ترجمه شده امروز بخش‌هایی از کتاب اجازه چاپ نیافته است. تمام بخش‌هایی که در آنها به روابط خصوصی دو شخصیت اصلی پرداخته شده بود در فارسی حذف شده بود و من شگفت‌زده شدم که چگونه داستان کتاب در نسخه فارسی هم به خوبی دنبال می‌شود. شاید مترجم راه‌حلی پیدا کرده است. به هر حال این پرسش بی‌پاسخ ماند، چون نسخه فارسی در دسترس نبود. اما اهمیت بخش‌های سانسور شده بی‌شک بسیار زیاد است.

و انگیزه‌ام از این همه روده‌درازی این بود که آیا به نظر تو با توجه به مثال‌هایی که درباره ترجمه زدم شایسته است که "پشت دستم را داغ کنم" و دیگر هیچ‌گاه کتاب ترجمه شده نخوانم. به بیان دیگر آیا شایسته است خوانندگان ایرانی که ترجمه بسیاری از کتاب‌ها را غیر قابل تحمل می‌یابند دست از خرید کتاب‌های ترجمه شده که بخش مهمی از ادبیات امروز ایران به شمار می‌روند بکشند؟

وقتی که حسین ع زیباترین ، بلند ترین و شجاعانه ترین پیام عالم را در مبارزه با ظلم و جور با ترک سرزمین وحی برای نسل های آینده باقی گذاشته

وقتی که دکتر علی شریعتی و بزرگانی دیگر حج و اعمال آن را چنان زیبا توصیف نموده اند حق است که بنده حقیر بعد از 5 سال هنوز نتوانسته ام نوشتن از اون روزها رو باتمام برسانم ، مطمئنا خواست خود اوست

روزهای زیبای وقوف در عرفات تا قربانی در منی و سنگ پرانی به شیطان

به میقات رو، و با آنکه ترا آفرید وعده دیدار داری.
احرام در میقات: میقات لحظه شروع نمایش، و پشت صحنه نمایش است و تو که آهنگ خدا کرده‌ای و اکنون به میقات آمده‌ای، باید لباس عوض کنی. لباس! کفن پوش.
رنگ‌ها را همه بشوی!
سپید بپوش، سپید کن، به رنگ همه شو، همه شو، همچون ماری که پوست بیندازد، از"من بودن" خویش بدرآی، مردم شو. ذره‌ای شو، در آمیز با ذره‌ها، قطره‌ای گم در دریا،
" نه کسی باش که به میعاد آمده‌ای"،
خیس شو که به میقات آمده‌ای "
" بمیر پیش از آنکه بمیری "
جامه زندگیت را بدرآور،
جامه مرگ بر تن کن.
اینجا میقات است.
نیت: نیت کن! همچون خرمایی که دانه می‌بندد، ای پوسته، بذر آن"خود آگاهی"را در ضمیرت بکار و خداآگاه شو،
خلق آگاه شو، خودآگاه شو.
و اکنون انتخاب کن،
راه تازه را،
سوی تازه را،
کار تازه را،
و خود تازه را.

همه ساله شروع شده و به همین جا ختم شده

و من هنوز سر گردان از آن روزها هستم ، بر گردم هزاران اسماعیلم می چرخند و خنجر زنگار گرفته ام ناتوان از بریدن

بالاخره فکر کردیم راه باتمام رسید و ما حاجی شدیم ! هواپیما تو فرودگاه دمام عربستان نشست و ما همگی وارد سالن گمرک شدیم ، معمولاً انسان در بدو ورود به کشوری که تا حالا به اون مسافرت نکرده یه مقدار نگران و مضطرب از نحوه برخورد مامورین گمرک میباشد ، وارد یک سالن شدیم و حدود 4 تا صف تشکیل شد و هر صفی هم به جلوی یک مامور گمرک میرسید ، یه فرمهایی رو هم دادند که پر کنیم ، از اونجایی که ما مسافر کاروان رسمی نبودیم این موارد و نحوه پر کردن فرمها و سایر شرایط رو کسی بهمون نگفته بود اما تنها نکته ای که تاکید کردیم اینکه برای تجارت آمده ایم و بس ! بالاخره از گیت ورودی رد شدیم و مهر ورود به کشور عربستان تو پاسمون خورد ! آخیش ! فرودگاه دمام بزرگ ولی خلوت بود ، تو سالن اصلی یه خودرو کادیلاک زرد رنگ جدید رو بعنوان جایزه گذاشته بودند که روش همه اش عربی نوشته بود و یه کافی شاپ و رستوران داشت که همه چی رو دو برابر قیمت میداد ، یه نماز خونه تمیز پیدا کردیم و نماز مغرب و اعشا رو خوندیم و اومدیم بیرون و اونجا بود که من آقای خوش نویس کسی که ویزا رو برامون گرفته بود دیدم ، اتوبوسی منتظر ما بود که بعد حدود یک ساعت معطلی و جمع شدن سایر حجاج محترم که هنوز هیچکدام را نمیشناختیم اتوبوس ره افتاد ، راستش رو بخواهید من معمولاً به هر کشوری که بخواهم مسافرت کنم قبل از اون یه مقدار راجع به اون کشور و خصوصاً نقشه اون از تو اینترنت مطلب جمع میکنم و گاهاً حتی دنبال دوست تو چت روم ها میگردم اما این سری اونقدر کارها با عجله ردیف شد که من فرصت هیچکدوم از این کارها رو پیدا نکردم و تازه بعد از راه افتادن اتوبوس بود که فهمیدم حدود 14 ساعت راه داریم تا مدینه ، با نگاه کردن به نقشه متوجه میشویم از این ور عربستان باید میرفتیم اونور عربستان ، شاید تو شرایط معمولی 14 ساعت راه خیلی سخت باشد اما در اون شرایط هر لحظه اش عزیز بود و سعی میکردی با هر نفست هوای بیشتری از سرزمین وحی رو تو سینه هات بدی ،کم کم داشتیم چهره های همسفر ها رو می دیدیم و با اون آشنا می شدیم ، حدود یک ساعت بعد اتوبوس تو یک پمپ بنزین توقف کرد ، پمپ بنزین های اونجا خیلی بزرگ است و رستوران و تعمیرگاه و اینطور چیزها هم داره ، شام هم جاتون خالی برای اولین بار جوجه طبخ اعراب رو خوردیم ، جوجه رو پهن می کنند لای توری و توری رو میزارند روی منقل ، واسه هر نفر هم یک جوجه کامل ، شام خوردیم و  بعد حرکت تا نماز صبح خبری نبود و بعد از اون بود که تازه بیرون دیده می شد ، جاده ای که توش حرکت می کردیم اتوبانی بود 3 لاینه ( هر سمت ) دو  طرف اتوبان هم به ارتفاع یک متر سیم خاردار کشیده شده بود و تا چشم کار میکرد بیابون بود ، تو راه آقای خوشنویس صحبت کرد و اولش ما فکر می کردیم ایشون داره از روی نوشته میخونه و بعد دقت کردیم و دیدیم اینجوری نیست و ایشون ماشا... از روحانیون مسلط تر بر سخنرانی بود و بالاخره در شروع سفر مطالبی رو در فواید حج ، قداست سرزمین وحی و ثواب خدمت به زائرین خانه خدا فرمودند و حاج آقا دربندی روحانی کاروان رو هم معرفی کردند ، یادم رفت بگم که مسعود تو فرودگاه دمام با حاج آقا خوشنویس صحبت کرده بود که ما از رفتن به کاروان فدک ( قرار بود مدینه ملحق بشیم به اون کاروان ) منصرف شده ایم و با شما هستیم ( آخر مسعود و حاجی تو تهران همسایه دیوار بدیوار هم بودند ) و ایشون هم گفته بود که من مدینه هتل رزرو کرده ام در خدمتتون هستم ،   نزدیک داشتیم می شدیم به ظهر که زمزمه پیچید که تا مدینه راهی نمانده ، یاد ورود به شهر کربلا افتادم که اشک ریزان در انتظار دیدین گنبد حضرت ابوالفضل که می گفتند از سمتی که ما وارد می شویم اول دیده می شود می گشتم ، دوباره همون حس غریب و انتظار و التهاب اومد سراغم ، پس کجاست اون گنبد سبز رنگ ، کجاست شهر نبی گرامی ، نبی مهر و محبت و رحمت ؟   غربت آقا رسول ا... ، غربت بقیع ، غربت علی ، حزن و اندوه اهل بیت                                                                                                                

ای سی رکوردر هم همراهم بود و پخش میکرد :

بنده عشقم و آزادم ، دل به ولای علی دادم

در محشر به خدا شادم ، یا مولا مددی کن

دلم هوای مدینه را کرده

مدینه ما را به گریه آورده

کبوتر جانم میان هر کوچه

ز پی غریب مدینه می گردد

علی علی مولا علی علی مولا علی علی مولا.....

از قطار تو راه که نگو ! تو کوپه یه آقای مسن و خانمش بود و یه دختر خانم دانشجو ! خلاصه اولش که معذب بودیم و بعد که دیدند اینجانب کبریت بی خطر هستم صحبت ها گل کرد و بعداً یه خانمی با دختر خانم 4 ساله اش هم به ما ملحق شد و دختر کوچولوش تا مدتی باعث سرگرمی ما شد ، خلاصه اونقدر صحبت ها گل کرده بود که وقتی رئیس قطار اومد منو ببره یه کوپه دیگه همه گفتند نه نمیذاریم ایشون رو ببرید و حوصله اومدن یه پیرزن غرغرو به این کوپه رو نداریم و خلاصه ما موندیم و شب تو تخت وسطی خوابیدم ، سید که اول شب میگفت من گرمم نمیشه وسط شب بلند شد و پنجره رو بست و هوای کوپه بشدت گرم شد و سید هم خروپوف میکرد و شیشه آب دور از دسترس و موقعی که اومدم سرم رو بذارم سمت درب راهرو در راهرو را یواشکی باز کنم دیدیم اصلاً نمیشه روی این تخت ها نشست و دردسرتون ندم فشار و تنگی قبر رو اون شب تا صبح چشیدم خدا بدادمون برسه - روز ۹ دیماه ساعت 2 تو فرودگاه بودم ، شوهر خواهر گرامی یا بقول ما آقا میرزا و همشیره اومده بودند بدرقه ، مسعود و بهروز هم کل فامیل رو جمع کرده بودند تو فرودگاه و از طرفی خانمهاشون اخمها تو هم بود ( عین عیال بنده ) و بچه ها هم مرتب سفارش سوقاتی میدادند و گاری سواری میکردند ، پروازمون با طیران خلیج بود و موقع گرفتن کارت پرواز طرف به مسعود که سیگار روشن کرده بود یه نگاه چپ چپی کرد و گفت نو سیگارت و مسعود هم محل نذاشت ، نمیدونم چه حسی است موقع رد شدن از گیت کنترل گذرنامه ، همیشه احساس میکنم الان میگه آقا شما ممنوع الخروج هستی و یا بعنوان یه دیوونه خطرناک میگیرنت !  سوار طیران خلیج با مهموندارهای آسیای شرقی و عربش شدیم و خلاصه برای اولین بار بود که با سوار شدن به هواپیما یاد شب اول قبرو فشار قبر نمی افتادم ، ناگفته نمونه که طرف بخاطر سیگاری که کشیده بودیم جای ما رو انداخته بود آخرین ردیف هواپیما ، رو بوفه و همسایه دبلیو سی !!!!!!!!!!البته بد هم نبود نزدیک خانم مهماندار بودیم و مرتب اورد واتر و اورن جویس و .... میدادیم ! 2 تا 3 ساعت طول کشید تا رسیدیم فرودگاه بحرین ، بالاخره به فرودگاه بحرین رسیدیم و از داخل هواپیما گرمای بیرون رو احساس میکردیم اما وقتی از تو راه رو مخصوص اومدیم تو سالن هوا مطبوع مطبوع بود ،

ذیلاً نقشه بحرین و موقعیت ان تقدیم می شود تا ببینید این کشور کوچول

 موچول چه می کند و کجاست  .

 نزدیک شب ژانویه بود و تو فری شاپ کلی چراغ و کاج و لامپ و کالسکه بابا نوئل و تبلیغ های مختلف برای تخفیف شب عید مسیحی پر بود و چیز دیگه ای که پر بود آدمهای رنگ و وارنگ با لباسها و ملیت های مختلف و البته اکثراً بی حجاب که برای ما آدم ندیده ها چیز غریب و جدیدی بود و تنها چیزی که تو اون فرودگاه قشنگ ممنوع بود که نشانه تهاجم فرهنگی و انحطاط اونها بود این بود که سیگار کشیدن ممنوع بود ، دو ساعت وقت داشتیم تا پرواز بحرین به عربستان (شهر دمام ) بمحض ورود به سالن فری شاپ که از یک میدون فوتبال بزرگتر بود بوی مطبوع یه قهوه بود که ما رو جذب کرد و راه افتادیم ببینیم از کجاست ، تو مسیر هم قسمت های مختلف فری شاپ رو دید میزدیم ، نوار ، شکلات ، خوراکی ، نوشیدنی های الکلی و غیر الکلی ، خلاصه یه تریا پیدا کردیم که داشت قهوه میداد و کنارش هم محل مخصوص اسموکینگ بود که اول رفتیم اونجا و بعد سه تا قهوه شکلاتی با طعم وانیل تو لیوان های هیئتی که وقتی پولی که داده بودیم رو حساب کردیم دیدیم حدود 10 هزار تومن برای 3 تا قهوه ازمون گرفته ، اول اینکه قیمت های بحرین دستمون اومد و دوم اینکه علی رغم گرونی اون قهوه اما شاید بهترین نوشیدنی بود که تو این سفر ( غیر آب زمزم ) گیرمون اومد ، لازم بذکر است که موقع برگشت 36 ساعت تو بحرین توقف داشتیم !، تو فرودگاه مهرآباد کارت پرواز بحرین دمام رو هم داده بودند و روش گیت خروجی هم نوشته شده بود ،  همسفرها رو هم نمیشناختیم و هر کی واسه خودش داشت میگشت و نمیدونستیم کی عازم سفر حج است و کی تجارت و کی سیاحت؟ زمان حرکت رسید و گیت خروجی 13 رو پیدا کردیم ، خدا وکیلی کی میگه 13 نحص است ؟ اونقدر این فرودگاه برام جالب بود که فرودگاه دوبی اینقدر توجه منو جلب نکرد ، ما که میدونستیم دوباره برمیگردیم اونجا از خیر عکس گرفتن هم گذشتیم و گفتیم موقع برگشت ، از گیت گذشتیم و از یه راهرو به هواپیما رسیدیم ، همه جا مامور های سیاه خندون با دندون های سفید ما رو بدرقه میکردند و از بازدید بدنی و اینطور حرفها خبری نبود ، الحمد ا.... تو این پرواز جامون وسط ها بود اما اگر شما به نقشه نگاه کرده باشید این دو مقصد اونقدر به هم نزدیک اند که ما تا یک آب پرتقال خوردیم هواپیما نشست ، دو ساعت انتظار برای یک ربع پرواز ( خوب این دو قدم راه رو پیاده میومدیم دیگه ! )  

توضیح :